 |
| O tym, że klimat i naturalne walory Krymu posiadają właściwości lecznicze, nie trzeba chyba nikogo specjalnie przekonywać, nie darmo przecież powstała tam sieć znanych uzdrowisk. Jednym z nich są posiadające unikalne właściwości SAKI, raczej jeszcze mało znane w Polsce.
Miasto, a zarazem uzdrowisko Saki leży nad przybrzeżnym słonym Jeziorem Sakskim (Sasyk), w północno-zachodniej , równinnej, by nie powiedzieć stepowej części Półwyspu Krymskiego, przy drodze łączącej Symferopol z Eupatorią. Liczba stałych mieszkańców miasta wynosiła około 26,4 tys. (2006), choć w szczycie rozwoju na początku lat dziewięćdziesiątych sięgała niemal 40 tys.
Saki są centrum sporego regionu rolniczego, stąd też łatwo tam o bogaty asortyment miejscowych warzyw i owoców, jednak to nie one stanowią o sławie ośrodka.
XVIII stulecia istniały w tym rejonie osady tatarska, rosyjska oraz kolonistów niemieckich, lecz nie one, a właśnie jezioro stało się przedmiotem zainteresowania uczonych doby Oświecenia takich jak Piotr S. Pallas czy Paweł I. Sumarokow, którzy dostrzegli jego unikalne walory. W rezultacie ich starań w roku 1807 przeprowadzono pierwszą analizę chemiczną miejscowych „czarnych błot” – borowin, której wyniki potwierdziły znane już od dawna „tubylcom” właściwości lecznicze. Pozwoliło to na uruchomienie w Saki w roku 1827 pierwszego na terenie Rosji zakładu balneologicznego, którego podstawowym czynnikiem terapeutycznym były pochodzące z Jeziora Sakskiego lecznicze borowiny i solanki. Duża w tym zasługa generał gubernatora Noworosji hrabiego Michaiła S. Woroncowa, który z państwowej kiesy hojnie wspomagał powstającą infrastrukturę kurortu. Z zakładu, który dotrwał do burzliwych czasów wojny krymskiej, skorzystało w roku 1850 już 330 pacjentów.
W miarę upływu lat ich liczba systematycznie rosła, osiągając w roku 1913 już 2.921 osób. Wzrost liczby kuracjuszy pozwolił na szybką odbudowę z wojennych zniszczeń, jednak prawdziwy rozkwit uzdrowiska nastąpił na przełomie wieku XIX i XX. Wówczas to powstały między innymi budynek nowej lecznicy z odpowiednią bazą zabiegową, park zdrojowy, cerkiew, liczne hotele, a w roku 1915 Saki uzyskały połączenie kolejowe z resztą Imperium. Warto także wspomnieć o uruchomionym w roku 1912 Instytucie Diagnostyki i Fizycznych Metod Leczenia. Zdaniem niektórych źródeł w 1914 miał zostać zbudowany w uzdrowisku pałac carski, co wiązało się z zalecanym korzystaniem z terapii błotnych przy leczeniu słabowitego następcy tronu Aleksego Romanowa.
W okresie I wojny światowej Saki, podobnie jak i inne krymskie uzdrowiska, stały się ośrodkiem leczenia i rehabilitacji rannych oraz kontuzjowanych żołnierzy frontowych. Funkcję leczniczą zachowała miejscowość zarówno w czasie burzliwych lat wojny domowej jak i po opanowaniu całego Krymu przez Armię Czerwoną w listopadzie 1920 roku.
Nowe radzieckie władze szybko wykorzystały właściwości lecznicze sakskich błot, w czym miał swój udział Dmitrij I. Ulianow, młodszy brat Lenina, lekarz związany z Krymem. Zmienił się diametralnie i znacznie poszerzył krąg pacjentów, co wpłynęło korzystnie na rozwój samej miejscowości, w rezultacie czego liczba mieszkańców Saki wzrosła w końcu lat trzydziestych do 8 tys.
W czasie II wojny światowej, Saki w okresie od 29 października 1941 do 13 kwietnia 1944 pozostawały pod władzą niemieckich okupantów, którzy starali się wykorzystać w ograniczonym zakresie funkcje uzdrowiskowe dla własnych potrzeb. Po wyzwoleniu niemal natychmiast podjęły działalność sanatoria, zrazu wojskowe, a następnie także ogólno dostępne, zaś od 1947 rozpoczęto specjalistyczne leczenie szpitalne.
Wcześniej, w lutym 1945 właśnie Saki i znajdujące się w pobliżu lotnisko wojskowe Nowo-Fiodorowka, stały się bazą dla brytyjskiego i amerykańskiego personelu technicznego zabezpieczającego Konferencję Jałtańską.
W roku 1952 Saki uzyskały formalny status miasta, a niemal równocześnie podjęto budowę kolejnych kompleksów sanatoryjnych i szpitalnych, które z czasem zadecydowały o tym, że obecnie to właśnie Saki stały się jednym z największych uzdrowisk Krymu. Podstawą działających sanatoriów stanowi peloidoterapia wykorzystująca biogenne stymulatory zawarte w borowinie – tzw. „czarnym mule” i solankach do wzmocnienia witalności organizmu i jego odporności na choroby.
W roku 2010 w mieście Saki i regionie koncentrowało się 5,4 % całości zorganizowanego ruchu turystycznego Autonomicznej Republiki Krymu, którego lwią część stanowią osoby korzystające z leczenia sanatoryjnego.
Młode w sumie miasto Saki nie może poszczycić się zbyt licznymi zabytkami, jednak z uwagi na jego uzdrowiskowy charakter, na pierwszym miejscu należy wymienić Park Zdrojowy. Powstał on w latach 1890-1892, a jego powierzchnia sięga 50 ha. W roku 1993 park uzupełniono nasadzeniami w nowej części. Szerokie aleje, ogromne kwietniki, 2 stawy z fontannami, ponad 80 gatunków drzew i krzewów, w tym wiele egzotycznych oraz 30 kompozycji rzeźbiarskich, powoduje, że jest to urokliwe miejsce godne odwiedzenia i spaceru.
Na Placu Rewolucji pomnikowi jej wodza Lenina towarzyszy cerkiew Św. Ilji (Eliasza), zbudowana w roku 1903 na podstawie projektu H. K. Wasiliewa, stanowiąca przykład prawosławnej architektury sakralnej początków XX stulecia. Po przeprowadzonym w ostatnich latach remoncie kapitalnym cerkiew odzyskała błękitną fasadę oraz niebieską kopułę.
Budynek na skraju Parku Zdrojowego, któremu w wielu przewodnikach turystycznych, także polskich, przypisuje się funkcję carskiej rezydencji związanej z leczeniem uzdrowiskowym carewicza Aleksego, w rzeczywistości powstał w roku 1912 jako podarunek właściciela miejscowych solanek Bałaszowa dla ukochanej. Obecne znajduje się w nim Regionalne Muzeum Historyczno-Krajoznawcze.
Miłośników historii i militariów zainteresować może fakt, że na terenie wojskowego lotniska marynarki wojennej Nowo-Fiodorowka (Nowofedoriwka) w pobliżu Saki doszło w roku 1945 do roboczego spotkania „wielkiej trójki” na którym Józef Stalin jako gospodarz podejmował Winstona Churchilla oraz Franklina D. Roosevelta. Wiele lat później na tym lotnisku utworzono naziemny doświadczalny kompleks radzieckiego lotnictwa pokładowego „NITKA”, gdzie testowano nowe maszyny oraz szkolono „na sucho” pilotów w startach z okrętów lotniczych, wykorzystując do tego celu między innymi tzw. „trampoliny” (ski jump). Po rozpadzie Związku Radzieckiego ośrodek znalazł się w gestii Ukrainy, jednak nadal korzystają z niego na zasadach dzierżawy rosyjscy piloci.
|
|  |  | | |
|
